ወራቤ ከተማ ስታቲስቲካል አስትራክት

ራዕይ

ወራቤ ከተማ በአጭር ጊዜ ውስጥ ዘመናዊ፣ ተደራሽ አገልግሎት ያላት፣ ኢንቨስትመንት የሚስብ እና ለነዋሪዎቿ ምቹ የኑሮ ሁኔታ ያላት ከተማ ለመሆን።

ተልዕኮ

የከተማውን ማህበራዊ-ኢኮኖሚያዊ እድገት ለማረጋገጥ ትክክለኛ፣ ወቅታዊ እና ተመጣጣኝ መረጃ በመሰብሰብ፣ በመተንተን እና በማሰራጨት ለእቅድ አውጪዎች፣ ለወሳኝ አካላት እና ለህብረተሰቡ አገልግሎት መስጠት።

እሴቶች

• ግልጽነት እና ተጠያቂነት
• የመረጃ ጥራት እና ትክክለኛነት
• የህብረተሰብ ተሳትፎ
• ቀጣይነት ያለው ልማት
• ፍትሃዊነት እና እኩልነት

ከ1958 ዓ.ም በፊት ወራቤ ትንሽ መንደርና የገጠር ከተማ የነበረች ሲሆን ምንም ዓይነት ማህበራዊ ተቋማት ያልነበሯትና በመንደሯም ይኖሩ የነበሩ ሰዎች ቁጥር በጣም ጥቂት እንደነበር የተለያዩ የመረጃ ምንጮች ይጠቁማሉ። በመሆኑም የአካባቢው ነዋሪ ለትምህርት፣ ለጤናና አስተዳደራዊ ነክ ጉዳዮች ቡታጅራና ዝዋይ ከተሞች ይመላለስ እንደነበር ማወቅ ይቻላል። ሆኖም በ1958 ዓ.ም ቀዳማዊ ሀይለ ስላሴ ለአጭር ጊዜም ቢሆን ወራቤን የመጎብኘት እድል ገጥሟቸው ነበር።

ወራቤ የስልጤ ዞን ዋና ከተማ የሆነችው፡- ሚያዚያ 23 ቀን 1993 ዓ.ም በተደረገው የስልጤ ብሔረሰብ የማንነት ህዝበ ውሳኔ ተከትሎ ነው። ከ1998 ዓ.ም ጀምሮ በከተማ አስተዳደርነት ደረጃ መተዳደር ከጀመረች ጊዜ ጀምሮ በፈጣን እድገት ውስጥ ከሚገኙ የአገራችን ከተሞች አንዷ ሆናለች።

ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ

የወራቤ ከተማ ከአዲስ አበባ በስተ ደቡብ ምዕራብ 172 ኪ.ሜ ርቀት ላይ የምትገኝ ሲሆን፣ ከአዲስ አበባ እስከ ጅንካ የተዘረጋው አስፋልት አቋርጧት የሚያልፍ መሆኑ ለከተማዋ እድገት ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው። በሰሜን ቅቤት፣ በደቡብና ደቡብ ምስራቅ ሁልባረግ፣ በምስራቅ ዳሎቻ፣ በምዕራብ አሊቾ ውሪሮ ጋር ትዋሰናለች።

የቆዳ ስፋትና አስተዳደራዊ አወቃቀር

መልከዓምድራዊ ገጽታና የአየር ጸባይ

የወራቤ ከተማ በደቡብ ኢትዮጵያ 8° ላቲቲዩድ እና 38° ሎንግቲዩድ ከባህር ጠለል በላይ ከ2080-2100 ሜትር ከፍታ ላይ የምትገኝ ሲሆን ከዚህ ውስጥ አብዛኛው ሜዳማ መልክዓ-ምድራዊ ገጽታ ሲኖረው የተቀረው ተራራማና ገደላገደል ገጽታ አለው። ከተማዋን የሚያቋርጡ ዲጆና ልማዛ ወንዞች ይገኙባታል። የዝናብ መጠኗም እስከ 1200 ሚ.ሜ ሲሆን የሙቀት መጠንዋ ከፍተኛው 22°C ዝቅተኛው 15°C ነው። የአየር ጸባይዋም ወይና ደጋ የአየር ጸባይ ካላቸው ይመደባል።

የአየር ጸባይ፡ ወይና ደጋ | ዋና ወንዞች፡ ዲጆ፣ ልማዛ፣ ዘይወቴ

የቀበሌዎች ካርታ

ከዚህ በታች የወራቤ ከተማ 10 ቀበሌዎች ካርታዎች ቀርበዋል። እያንዳንዱ ካርታ የቀበሌውን ድንበር እና አቀማመጥ ያሳያል።

የከተማዋ ነዋሪ ብዛት ከ2012 እስከ 2017 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ከፍተኛ እድገት አሳይቷል፡፡ በ2012 ዓ.ም 84,512 የነበረው ህዝብ ብዛት በ2013 ዓ.ም 87,574፣ በ2014 ዓ.ም 91,602፣ በ2015 ዓ.ም 97,276፣ በ2016 ዓ.ም 101,945 እና በ2017 ዓ.ም 106,839 ደርሷል፡፡ በ2017 ዓ.ም ከጠቅላላው ህዝብ ብዛት ውስጥ ወንድ 51,865 እና ሴት 54,974 ናቸው፡፡ በከተማዋ የተለያዮ ብሄር ብሄረሰቦች የሚገኙ ሲሆን ከዚህ ውስጥ የስልጤ፣ የሀድያና የጉራጌ ብሄረሰቦች በብዛት ይገኛሉ፡፡ ስልጥኛና አማርኛ በከተማው በስፋት የሚነገሩ ቋንቋዎች ሲሆኑ ስልጥኛ እና አማርኛ የስራ ቋንቋ ናቸዉ፡፡ በአምስት ዓመታት ውስጥ የህዝብ ብዛት በ22,327 (26.4%) አድጓል፡፡

የህዝብ ብዛት በቀበሌ፣ በፆታ እና በዓመት (2012-2017 ዓ.ም)

POPULATION SIZE BY SEX, KEBELE AND YEAR BASED ON 1999 CSA CENSUS DATA - WORABE TOWN ADMINISTRATION 2012-2017 E.C

ምንጭ፡- በ1999 ዓ.ም የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ (ሲኤስኤ) ቆጠራ መረጃ መሰረት

የወራቤ ከተማ በብዙ የተፈጥሮ ሀብቶች የተባረከች ናት። ዋና ዋናዎቹ፡-

ትምህርት

ትምህርት ለአንድ ሀገር እድገትና ልማት ቁልፍ መሣሪያ ነው። በወራቤ ከተማ አስተዳደር ትምህርት ቤቶች ጽ/ቤት ስር ከ2014-2017 ዓ/ም ድረስ የሚገኙ የግል እና የመንግስት ት/ት ቤቶች እንደሚከተለው ናቸው።

የመንግስት እና የግል ት/ት ቤቶች ብዛት (2014-2017 ዓ.ም)

በመንግስት ት/ት ቤት የሴክሽን ብዛት በክፍል ደረጃ (1-8)

በመንግስት ት/ት ቤት የሴክሽን ብዛት በክፍል ደረጃ (9-12)

በግል ት/ት ቤት የሴክሽን ብዛት በክፍል ደረጃ

2017 በዓመቱ ለመማር የተመዘገቡ ተማሪዎች ብዛት መረጃ (መንግስት ት/ት ቤት)

2017 በማታው የት/ት ፕሮግራም የተመዘገቡ ተማሪዎች ብዛት

2017 በግል ት/ት ቤት የተመዘገቡ ተማሪዎች ብዛት

ጥምርታዎች

ጤና

የወራቤ ከተማ አስተዳደር ትኩረት ሰጥቶ እየሰራቸው ካሉ ስራዎች አንዱ የጤና ልማት ስራ ነው። ከተማ አስተዳደሩ ሲመሰረት አንድ የማህበረሰብ ክሊኒክ የነበረ ሲሆን እያደገ የመጣውን የማህበረሰቡን የጤና ፍላጎት መነሻ በማድረግ የጤና ተቋማት ተደራሽነት በማሳደግ ረገድ ሰፊ ስራዎች ተሰርተዋል።

የጤና ተቋማት መረጃ (2015-2017 ዓ.ም)

የዲግሪ ባለሙያዎች ብዛት (2017 ዓ.ም)

የዲፕሎማ ባለሙያዎች ብዛት (2017 ዓ.ም)

የላቦራቶሪ እና መድሀኒት ቤቶች መረጃ

የጤና አገልግሎት መረጃ (2017 ዓ.ም)

የእናቶች ጤና አገልግሎት መረጃ

የህጻናት ጤና እና አልምነት መረጃ

የክትባት አገልግሎት መረጃ

የኤች አይ ቪ መከላከል አገልግሎት መረጃ (2017)

የአካል ጉዳተኞች ብዛት በአይነት

ቱሪዝም

ወራቤ ብዙ ታሪካዊና ተፈጥሯዊ የቱሪስት መስህቦች አሏት፡

ግብርና በከተማው ውስጥ ሰፊ የስራ እድል በመፍጠር እና የምግብ ዋስትናን በማረጋገጥ ከፍተኛ ሚና ይጫወታል።

የአርሶ አደሮች መረጃ (2017 ዓ.ም)

ሰብል ልማት

በከተማው ውስጥ የሚመረቱ ዋና ዋና የግብርና ምርቶች በቆሎ፣ ማሽላ፣ ስንዴ፣ ጤፍ፣ እንዲሁም አትክልትና ፍራፍሬ ናቸው። በ2017 ዓ.ም ዋና ዋና ሰብሎች ምርታማነት፡ በቆሎ 49 ኩ/ሄ፣ ስንዴ 42 ኩ/ሄ፣ ጤፍ 18 ኩ/ሄ።

የእንሰሳት ሀብት

መሰረተ ልማት ለከተማው እድገት ወሳኝ ነው። በ2017 ዓ.ም የተሟሉ ዋና ዋና አቅርቦቶች፡

በከተማው ውስጥ ስራ ፈላጊዎችን በማህበር በማደራጀት፣ ብድር በማመቻቸትና ቦታ በመስጠት የራሳቸውን ስራ እንዲፈጥሩ የማድረግ ስራ ተሰርቷል።

የተፈጠረ የስራ እድል (2015-2017 ዓ.ም)

ዓመት	ወንድ	ሴት	ድምር
2015	2,123	918	3,041
2016	2,270	1,072	3,342
2017	3,748	1,967	5,715
ጠቅላላ	8,141	3,957	12,098

የህብረት ስራ የመኖሪያ ማህበራት መረጃ

በወራቤ ከተማ በ2008-2015 ዓ.ም የተመዘገቡ የህብረት ስራ የመኖሪያ ማህበራት መረጃ ከዚህ በታች ቀርቧል። በአጠቃላይ 133 ማህበራት ተመዝግበዋል።

በህብረትስ ስራ መኖሪያ ማህበራት ተጠቃሚዎች መረጃ

ከ2008-2015 ዓ.ም ባለው ጊዜ በህብረት ስራ መኖሪያ ማህበራት የተጠቀሙ ወጣቶች፣ ሴቶች እና ሌሎች አካላት እንዲሁም የተፈጠረው የስራ እድል እና የተሰጠው የመሬት መጠን ከዚህ በታች ቀርቧል።

የቤት መረጃ

ከ2011 እስከ 2015 ዓ.ም ባለው ጊዜ በህብረት ስራ መኖሪያ ማህበራት የተገነቡ የቤቶች ብዛት ከዚህ በታች ቀርቧል።

የገቢ መረጃ ትንተና (2012-2018 ክንውን)

የወራቤ ከተማ አጠቃላይ ገቢ፣ መደበኛ ገቢ እና የማዘጋጃ ቤት ገቢ ከ2012 እስከ 2018 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ከፍተኛ እድገት አሳይቷል።

የወራቤ ከተማ አጠቃላይ የፋይናንስ ሀብት በለፉት አምስት ዓመታት በአማካይ 69.7% እያደገ የመጣ ሲሆን፣ ከ255 ሚሊዮን ብር (2014) ወደ 842 ሚሊዮን ብር (2018 እቅድ) አድጓል።

መደበኛ ወጪ አፈጻጸም (2011-2015) በብር

የትሬዠሪ/የመንግስት ድጎማ በጀት (2011-2015)

የካፒታል በጀት ወጪ (2011-2015)

የተያዘላት ዘርፍ አፈጻጸም

በማውቅራዊ ፕላን የተካተተው የሰፈር ልማት ትግበራ ከግማሽ በላይ የሚሆነው መልማቱን የሰያል። በዕቅድ ከተያዘው የመሬት አጠቃቀም ለመኖሪያ 1887.96 ሄ/ር ውስጥ 308.02 ሄ/ር (16.61%)፣ ለአስተዳደር ከ314.66ሄ/ር ውስጥ 38.58ሄ/ር (2.08%)፣ ለንግድ እና ተጓዳኝ ከ629.328 ሄ/ር ውስጥ 137.944 ሄ/ር (7.44%)፣ ከማምረቻና ማከማቻ ከ692.252 ሄ/ር ውስጥ 127.77 ሄ/ር (6.89%)፣ ከማህበራዊና ማዘጋጃቤታዊ አገልግሎቶች ከ1321.572 ሄ/ር ውስጥ 287.262 ሄ/ር (15.49%)፣ ከትራንስፖርት 1887.96 ሄ/ር ውስጥ 488.11 ሄ/ር (26.33%)፣ ከመዝናኛ እና ያልለሙ አከባቢ ከ3108.795 ሄ/ር ውስጥ 39.70 ሄ/ር (2.14%) የለማ ሲሆን በአጠቃላይ ከ15,733.00 ሄ/ር ውስጥ ነባሩ ተቀናሽ ተደርጎ ሲሰላ 1853.919 ሄ/ር መልማት ተከናውኗል።

የመሬት መረጃ ስርዓትን ከደስተርን በተመለከተ

በከተማው 179 ሞንመንቶች ይገኛሉ። የካዳስተር የመሬት ምዝገበና መረጋገጥ ስራን በይፋ የተጀምረው ከ2013 ዓ.ም ጀምሮ ሲሆን 13,560 ህገዊ ይዞታዎች በመለያት፣ 2,780 ይዞታ በመረጋገጥ፣ 820 ይዞታዎችን የመመዝገብ ስራ ተሰርቷል።

የመሰረተ ልማት ስራዎች

እስከ 2014 ዓ/ም ድረስ 109,000,000 ብር፣ በ2015 በጀት ዓመት ደግሞ 40,887,993.3 ብር በድምሩ 149,887,993.3 ብር፣ 74,000,000 ከአከባቢ የተዛማጅ መዋጮ በድምሩ 223 ሚሊዮን ብር በላይ መድበን በስራ ላይ አውለናል።

በቁጥር 8 እና 4.3 ሄክታር መናፈሻዎች እና 5.2 ሄክታር የህዝብ ፓርክ ለምቶዋል።

የተላለፈ የኢንቨስትመንት መጠን (በሄክታር)

በለፉት ዓመታት የንግድና መኖሪያ የቀረባ ፕሎት ብዛት (2012-2015)

የተላለፈ መሬት በዘርፍ እና በዓመት (2011-2015)

የጨረታ መረጃ - መኖሪያ

የጨረታ መረጃ - ንግድ

በወራቤ ከተማ የነጋዴዎች ብዛት ከ2011 እስከ 2015 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ከፍተኛ እድገት አሳይቷል።

የነጋዴ መረጃ በደረጃ (2011-2015)